Sunday , June 24 2018
Home / Sosial & Politika / CNRT-PLP-KHUNTO Avansa Ho Bankada Ida, Ba Komisaun Verikasaun De Poderes
Membru parlamentu sira halo votasaun ba projetu de liberasaun hodi harii komisaun verifikasaun de poderes. [Foto: Jesuinho Marcal de Jesus| 13.06.2018]

CNRT-PLP-KHUNTO Avansa Ho Bankada Ida, Ba Komisaun Verikasaun De Poderes

Hosi rezultadu votasaun hatudu katak a favor total 60, Abstensaun lima, no kontra 0, signifika katak projetu de liberasaun pasa, katak CNRT-PLP-KHUNTO avansa hanesan bankada ida ka AMP no la avansa ho partidu tolu ba iha Komisaun Verfikasaun Poderes.

Liu hosi plenaria dahuluk nian iha V Legislatura Parlamentu Nasional, membru parlamentu nasional sira hosi bankada AMP, Fretilin, PD no FDD halao diskusaun ba proposta konaba projetu de liberasaun hodi harii Komisaun Eventual Verifikasuan de Poderes, ne’ebe hatoo hosi deputadu Fretilin, Antoninho Bianco no Juaquim do Santos no deputad Partidu Demokratiu, Adriano Nascimento.

Tuir Deputadu Fretilin, Francisco Branco katak iha reuniaun lideres bankada ikus ne’ebe halao oha loron 6/06, desidi aprezenta projetu de liberasaun ba plenaria, hanesan orgaun as liu parlamentu nasional atu desidi. Branco hateten katak iha parte alinea 4, hateten katak titlu parlamentu nasional delibera tuir komisaun eventual verifikasaun de poderes, ne’ebe eleitus bazea ba aktu apuramentu nasional CNE, iha akordu kolektiva juiz sira, no Tribunal Rekursu refere ba deit Fretilin, AMP, FDD, PD. Independemente akordu ida ne’ebe estabelese hosi partidu tolu CNRT, KHUNTO e PLP ne’ebe agora dadauk iha no asesu ba dokumentu ida ne’e, bankada Fretilin hare katak inskonstituisionalidade, tanba viola artigu 70 ne’ebe hateten katak partidu politiku sira ne’ebe partisipa iha poder politiku konforme ba nia reprezentante demokratika, bazea ba strutura universal no direitu, katak eleitor sira ba hili AMP laos hili CNRT, PLP no KHUNTO, hanesan hili FDD laos hili, PUDD, Frente Mudansa no UDT.

“Ida ne’e mak los, no ida ne’e mak espiritu Konstituisaun nian ita labele viola. Iha artigu 11 rezimentu internu parlamentu nasional nia presidente ne’ebe salah, no tempu ita atu hadia”, hateten Branco.

Iha fatin hanesan uma fukun parlamentu nasional, loron 13/06 Deputadu PD, Adriano do Nasimento hateten katak foti lista hosi partidu koligasaun rua ne’ebe povu vota ba, depois halo verifikasaun.

Lian hanesan mos mai hosi Prezidente Parlamentu Nasional sesante, Aniceto Guterres katak iha kompozisaun Komisaun Verifikasaun iha IV Legislatura, deputadu sira kestiona konaba numeru kompozisaun ho nia proposionalidade tuir rezimentu. Konaba kriasaun bankada parlamentar atu illegal ka illegal,

“Hau hakarak hatete katak ita sedauk to iha kriasaun bankada parlamentar, nia iha prosedementu rasik, tuir artigu 11 parlamentu nasional, liu-liu iha Nu.2. Enkuantu hau hanesan Prezidente Parlamentu Nasional sesante, hau sedauk hetan komunikasaun, tanba sedauk to periodu ida atu forma bankada. Tuir ka lae ba akordu pre eleitoral entre partidu koligasaun sira nian ne’ebe rejista ona iha Tribunal. Rezimentu ne’e Konstituisional ka lae , hotu-hotu iha direitu atu kestiona”, hateten Aniceto.

Hosi parte bankada Aliansa Mudansa ba Progresu [AMP], deputada Carmelita halo justifikasaun katak iha akordu eskrita pre eleitoral ne’ebe AMP aprezenta ba CNE no kooperasaun ho Tribunal Rekursu, to ikus hasai iha Jornal da Republika no valida ba koligasaun pre eleitoral. Iha akordu ida ne’e hatete momos asumtu ka kontiudu katak depois de eleisaun remata, partidu tolu ne’ebe formak koligasaun sei hamrik nudar bankada idak-idak, iha parlamentu nasional.

“Kuandu akordu ne’e sai no anunsia iha Jornal da Republika, laiha partidu ida mak atu kestiona konaba akordu ida ne’e. CNE no Tribunal la kestiona kontiudu de akordu. Saida mak atu lori ita ba halo ita nia funsan nudar deputadu iha parlamentu nasional no mos nudar bankada iha parlamentu nasional, buat ida ne’ebe gia ita, ita nia matadalan mak rezimentu internu parlamentu nasional, tuir hau nia hare la viola KDRTL”, esplika Carmelita.

Hanoin mos mai hosi Deputadu AMP, Fidelis Magalhaes katak proposta ne’ebe proponent sira halo, ne’e la viola rejimentu parlamentu nian, ida ne’e mos la iha implikasaun direita ba Konstituisaun bankada nian. Prosesu bankada nian sei to mai iha loron hira tuir mai, diskusaun konaba bankada mak artigu 11.

“Se ita hare ba iha prosesu ida agora ne’ebe bazea ba artigu 42, dehan katak maske partidu sira ne’ebe mak iha parlamentu ida ne’e, independente hosi ezistensia aliansa ou koligasaun sira partidu nafatin, partidu mak depois selebra akordu koligasaun ou aliansa, ida ne’e ba partidu hotu ho nia reprezentante. Konstituisaun ba reprezentasaun partidu ne’e, la dehan katak atu fahe ita boot sira ba bankada tolu, maibe ba ezersijiu ba ohin loron nian, hodi harii komisaun verifikasaun ne’e rezimentu eziji reprezentasaun hosi partidu hotu”, esplika Fidelis

Iha plenaria Deputadu Arão Nõe, halo esklaresementu katak tuir reuniaun lideres bankada ikus nian iha loron 6/06, foti desizaun ba aprezenta projetu de liberasaun bazea ba No.2 artigu 42. Partidu sira ne’ebe hetan asentu iha parlamentu, hetan mos reprezentasaun iha komisaun, ba partidu boot sira liu hosi uza proposionalidade, tanba ne’e mak mosu numeru ida. Fretilin iha nain lima, CNRT haat, PLP tolu, KHUNTO rua, PD rua, FDD idak-idak. Ida ne’e mak konsensus ida hosi lideres bankada sira iha tempu ne’eba, hodi hamosu projetu ida baze ba Nu.2 artigu 42. Ida ne’e sai baze ba ami, hodi foti desizaun para aprezenta projetu liberasaun.

Liu hosi diskusaun ne’ebe han oras rua nia laran, meza parlamentu ne’ebe derizi hosi Prezidente Parlamentu Nasional sesante, Aniceto desidi hodi hakat ba votasaun atu hodi determina projetu de liberasaun katak bankada AMP avansa ho partidu tolu ou bankada ida hanesan AMP?

Hosi rezultadu votasaun hatudu katak a favor total 60, Abstensaun 5, no kontra 0, hosi total 65 membru parlamentu nasional, signifika katak projetu de liberasaun pasa, katak CNRT-PLP-KHUNTO avansa hanesan AMP no la avansa ho partidu tolu ba iha Komisaun Verfikasaun Poderes.

Iha Komisaun refere reprezentant hosi bankada AMP ho membru sia, Fretilun membru lima, PD ho membrus rua, FDD ho membru ida. Total membru ba Komisaun Verifikasaun de Poderes No.1/V ho total 17 membrus. * [ Zevonia Vieira | TAFARA.TL | 13.06.2018 ]

About Zevonia Vieira

Zevonia Vieira, Chefe Redasaun TAFARA.TL, hamutuk ho Metodio Caetano Moniz & Fernando Antonio da Costa hari media online TAFARA.TL, iha Oe-cusse, Ambeno, dia 23 de Agosto de 2015.

Check Also

Sistema Online Iha Klinika Becora, Fasilita Inan Isin Rua Sira

Saude nudar seitor importante iha ema ida nian moris, ho saúde ne’ebe diak sei salva …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *