Wednesday , June 19 2019
Home / Sosial & Politika / Demo MUTL Hodi Rejeita Membru Parlamentu Lelaun Kareta Estadu
Movimentu Universitariu Timor-Leste hala’o demonstrasaun hasoru membru parlamentu nasional no Hetan mos partisipasaun husi Sociedade Civi.[Foto: Zinho MD | TAFARA.TL | 17.08.2017].

Demo MUTL Hodi Rejeita Membru Parlamentu Lelaun Kareta Estadu

Movimentu Universitariu Timor-Leste hala’o demonstrasaun hasoru membru parlamentu nasional mak atu halo lelaun ba patrimoniu estadu ne’ebé utiliza durante sira nia manadatu.

Demostrasaun ne’e involve estudante ativista hosi kampus sira seluk iha Dili laran. Demonstrasaun ne’ebé mak organiza hosi Movimentu Universidade Timor-Lest (MUTL) ne’e halo iha, Kampus Induk UNTL, Kinta Feira 08/08/17. Estudante sira hamrik kampus oin, hateke ba Edifisio Parlementu Nasional hodi demonstra sira objesaun ba hahalok Membru Parlementu no Sekretariadu Parlementu Nasional ninian.

Nu’udar Prezidente Movimentu Tane Timor (MTT), Jose Ramalho, liu husi nia diskursu katak, Definisaun lelaun hateten hanesan ne’e, ita hamutuk servisu iha instituisaun ida hotu-hotu hatama osan, bainhira o hatama satu dolar lima sen, ema seluk hatama satu dolar sepuluh sen kerdizer ema ne’e manan. Mais iha tempu mak hanesan Parlamentu Nasionál halo buat pelo kontrariu, tanba sa mak pelo kontrariu, tanba sira hatene definisaun lelaun, mais iha tempu mak hanesan sira kontinua lalin patrimoniu do estadu ba sira nia uma.

Tanba luta ba ukun rasik an ne’e avansa ho objetivu ida de’it, maka mate ka moris ukun rasik an, nakfila ba objetivu libertasaun povu no libertasaun patria, mais iha tempu mak hanesan libertasaun povu mak ita seidauk liberta sira kontinua sae Prado, dignidade Timor la’os hola ho prado” hateten Ramalho.

Iha Fatin hanesan, membru Movimentu Tane Timor (MTT), Dulcia da Costa Ximenes ba TAFARA.TL hatete katak, Ida ne’e hanesan kuruptor ida ne’ebé maka bele hamate povu ninia direitu. Depois iha mós buat balun ne’ebé mak sira halo iha parlamentu nasional ne’ebé mak aprova, agora ita haree deputadu, deputada sira ne’ebé mak iha ne’eba oras ne’e dadaun sira aprova no vota kontra ba sira nia konsiensia rasik, entaun ida ne’e sai hanesan preokupasaun ba joven no ba movimentu hotu-hotu atu bele kontra ba iha aprovasaun ne’ebé mak refere.

Iha sorin seluk, Juvinal Dias husi MKOT, liu husi nia diskursu hateten, Iha Timor-Leste ne’e desizaun tenke bazea ba prinsipiu boa governasaun, katak ema ida bainhira atu halo desizaun polítika ida, nia tenke konsidera buat barak, labele deputadu ida uza nia forsa politiku deside Lelaun Prado depois nia rasik mak hetan, entaun presu depois nia mak sosa, ne’e conflict of interest, conflict of interest ne’e prátika korupsaun ida.

Sira dehan katak, durante ne’e sira gasta osan barak ba manutensaun, maibé sira haluhan katak fulan-fulan Timor-Leste selu osan tau ba Timor-Leste atu halo hela manutensaun ba kareta hirak ne’e, kareta hirak ne’e la’os uza deputadu nia osan, ne’e povu nia osan” hateten Juvinal.

Loron ida antes demonstrasaun ne’e, KOLIGASAUN SOSIEDADE SIVÍL KONTRA LEILAUN KARETA PRADO IHA PARLAMENTU NASIONÁL, halo statementu imprensa hodi kondena aktu lelaun ne’e. Koligasaun Sosiedade Sivil ne’e mos hatete, katak sira “konsidera desizaun Parlamentu Nasional ida ne’e nakonu ho konflitu interese, iha abuzu poder, kolusaun, korrupsaun no fo potensia boot ba estadu atu lakon valor sira ne’ebe loloos estadu bele hetan bainhira mekanismu lelaun sira ne’e tuir prosedimentu sira ne’ebe prevee ona tuir Jestaun no Alineasaun ba Patrimóniu Móvel sira Estadu nian.

Karik Prado ida ne’e la util ona, no sei aumenta kustu operasional Parlamentu nian, ami husu atu Membru Parlamentu Nasional sira bele entrega ba iha Diresaun Nasionál Patrimóniu Estadu nian atu deside kona-ba patrimoniu hirak ne’e.

Iha statement imprensa ne’e, Koligasaun Sosiedade Sivil mos hatete, “Ami hare katak iha Lei Nú. 15/2008 kona-ba Organizasaun no Funsionamentu Administrasaun Parlamentár nian fó autonomia patrimoniál ba Parlamentu Nasionál (Artigu 3 alineia 1). Maibe la signifika atu Deputadu/a sira nudar benefisiariu sira bele deside resolusaun autonomu ida ba lelaun asest mobiliariu sira ne’ebe hases tiha prinsipiu boa governasaun no boa fe iha Parlamentu Nasionál. Tanba Lei ne’e fo kompetensia limite ba sasan imobiliariu sira deit.”

Koligasaun Sosiedade Sivil ne’e involve Asosiasaun HAK, Lao Hamutuk, Asian Justice and Rights (AJAR), Acbit no JSMP (Judicial System Monitoring Program) hato’o sira nia ezijensia atu; Parlamentu Nasional bele dada fali sira nia politika ne’ebe mai ho sensibilidade mukit ba ita nia nasaun nia situasaun, no mos entrega kareta Prado sira ba iha estadu atu jere; Rekomenda ba deputadu sira Lejizlatura IV nian atu la presiza sosa tan karreta foun maibe bele uza nafatin kareta sira ne’e ba tinan 5 oin mai. Atu nune’e Estadu bele poupa orsamentu Estadu tokon USD$2.925.000.00 iha tinan ida ne’e nian;  no bolu atensaun ba Camara das Contas atu bele halo auditoriu ba desizaun Konsellu Administrasaun Parlamentar, no mos husu atu iha investigasaun klean hosi Komisaun Anti Korrupsaun tanbe ami konsidera desizaun ida ne’e nakonu ho konflitu ba interese, korrupsaun, halakon povu nia osan no hafraku finansa publiku nian ba benefisiu pesoal sira nian ne’ebe agora dadaun ezerse sira nia funsaun iha orgaun estadu nian.

Observasaun TAFARA.TL nota katak demonstrasaun ne’e lao ho dame no hetan involvementu ativu hosi ativista estudantil no sosiedade sivil balun.* [Emanuel Andrade | TAFARA.TL | Editor: Ato “Lekinawa” Costa | 17.08.2017].

About Emanuel Andrade

Check Also

PR Apresia Servisu Jornalista nian Hosi 1975-1999: Barak Mate, hakarak Garante Direitu Povu TL Ba Autodeterminasaun

“Ho sira nia barani, determinasaun no kompromisu, sira fo sai informasaun ne’ebe real no atual …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *