Friday , August 17 2018
Home / Sosial & Politika / DGPC-MNEC Juvencio: Laos Kanselamentu, Maibe Rasionalizasaun Ba Rekursu Ne’ebe MNEC Iha
Edefisiu Ministerio Negosiu dos Estranjeiru e Cooperacao. [Foto: Dokumentu MNEG | 25.07.2018]

DGPC-MNEC Juvencio: Laos Kanselamentu, Maibe Rasionalizasaun Ba Rekursu Ne’ebe MNEC Iha

Relasiona ho nutisia ne’ebe mak TAFARA.TL publika kona ba Ministerio Negosiu dos Estranjeiru e Cooperacao [MNEC] kansela viajen ba renova pasaporte, ba Sonio ho familia iha Nova Zelandia, ameasadu hasoru deportasaun, iha loron 23/07. Iha loron 24/07 MNEC halo klarifikasaun liu hosi konferensia imprensa katak MNEC la halo kanselamentu maibe haree ba rasionalizasaun de rekursus ne’ebe MNEC iha. Estudante Sonio Guterres Fonseca kontinua hasoru problema.

Lia fuan ne’e hatoo hosi Diretor Jeral Protocolo e Ceremonial, Juvencio Martins ba jornalista sira iha sala konferensia MNEC.

“Hau simu knaar hosi Ministru atu halo klarifikasaun konaba asuntu ida ne’e. Nia permasalahan [problema. red] loloos ne’e mak MNEC la halo kanselamentu, maibe hau sei koalia asuntu ne’e nia hun. Senhor Sonio agora estuda hela iha Nova Zelandia, nia ba under scholarship [ bolsu estudu. Red] hosi governu Nova Zelandia nian. Nia ba ho kontratu, iha kontratu ne’e mensiona katak labele lori familia. Tinan-tinan sira hetan apoio finanseiru hosi governu Nova Zelandia, para sira mai ferias. Durante ferias ne’e sira bele pasa tempu, hodi halo pasaporte. Entretantu Sonio ba ho nia familia. Akontese katak to nia oan nia pasaporte atu mate, nia ezije mai MNEC para governu ida atu ba, para hasai pasaporte ba nia oan sira, ne’ebe atu mate iha fulan Jullu nia rohan ne’e remata hotu ona. Entaun iha momentu ne’eba Ministru Aurelio [VII Governu] ba hasoru malu ho Ministra Justisa, Gabriela Carascalao no iha desizaun ida katak haruka ekipa ida ba, para bele produs pasaporte ida ba sira. Bainhira surat ne’e tama mai iha ami, iha diresaun Diretor Nasional ba Asuntu Consulares, ne’ebe mak hare ita nia komunidade iha rai liur, entaun surat ne’e ami fo pareser ba Ministru MNEC, katak Sonio la untittle ka la merese atu hetan prevelejiu, hodi haruka team ida hosi ne’e para hasai pasaporte. Tanba nia lori nia familia ba kuandu pasaporte atu mate, sira tenke fila mai no trata iha ne’e depois fila fali. Entretantu Ministru sira koalia ba malu ona no foti desizaun atu haruka team ida ba”, hateten Juvencio.

Diretor Juvencio afirma liutan katak iha Timor problema ida tanba embaxada Noza Zelandia la produs ka halo issue vistu iha ne’e no vistu tenke halo iha Jakarta no lori tempu. Bainhira prosesu ne’e tun mai, governu muda tiha ona, “agora ita hanoin katak momentu governu ne’e muda tiha ona, atu iha lalais prosesu ne’e iha orsamentu foun. Saida maka akontese agora, orsamentu sedauk bele sai, tanba iha fali impase ida, no implika mai iha MNEC nia kapasidade finanseiru, para atu bele haruka ekipa ba iha Nova Zelandia. Bainhira Ministru foun mai no ami hasoru ministru, tanba ministru foun mak sei asina CPV, para atu bele haruka ema ida ba Nova Zelandia ho Ministeriu Justisa nian. Maibe Ministru haree katak lae, ita tenke rasionaliza rekursu, katak ita labele gasta osan barak liu, tanba osan duadesimu deit, osan la too, entaun Ministeriu Justisa deit mak ba. MNEC iha nia estensaun servisus periferiku, MNEC iha nia konsul iha Bali, konsul jeral iha Darwin, Sydney, iha embaxada iha Cambera no mos iha Wellington, tan ne’e mak Ministru dehan ema sira iha ne’eba ne’e, bele fo asistensia ba sira. Autoridade ne’ebe produs pasaporte mak Justisa. Atu hatete deit ba media TAFARA.TL katak ne’e laos kanselamentu maibe atu rasionaliza deit rekursu ne’ebe ita iha, para Ministru Justisa mak bele ba, maibe ho apoiu servisu periferiku MNEC nian ne’ebe iha ne’eba”.

Juvencio mos informa katak Ministro dos Negosio Estranjeiru e Cooperasaun, Dionisio Babo, hasoru malu ona ho Ministru Justisa, no Ministru Justisa atu haruka surat ida mai MNEC no sei hatoo informasaun ba ne’eba [embaixada iha NZ], maibe surat sedauk to mai, no MNEC sedauk bele dehan ba jornalista sira. MNEC hakarak klarifika katak ne’e laos kanselamentu maibe rasionalizasaun de rekursus ne’ebe MNEG iha. Atu ba ka la ba Ministeriu Justisa mak sei desidi, ne’ebe agora MNEC hein hela surat hosi Ministeriu Justisa.

Hatan ba perguntas hosi TAFARA.TL liga ho kanselamentu no deportasaun, Diretor Juvencio hatan katak MNEC iha menus para atu trata kestaun ida ne’e, se nia [Sonio. Red] iha deit loron hira, para atu kaduka nia pasaporte no hetan deportasaun iha 31 de Julhu, MNEC instrui ona ba iha embasada, para embasada hasai single travel document ba familia ne’e, para sira bele mai lalais Dili, para bele trata pasaporte foun no labele hein to deportasaun. Tanba deportasaun bele prejudika fila fali Sonio nia bolsu estudu. Sonio hetan ona klarifikasaun hosi embaixada dala hira kedan no embaxada to kedas ba iha sira nia fatin, hodi fo hatene ba sira konaba riskus prosesu ida ne’e.

Iha parte hanesan liu hosi konferensia imprensa Diretor Asunto Konsular, Celio Moniz klarifika katak, antes hetan aprovasaun, devisaun Asunto Konsular halo duni paracer ba Minisru Aurelio [VII Governu], hodi bele haruka ekipa ba tanba ne’e laos deit dehan nia untitle no ita fo ona imajen la diak ba estudante no komunidade barak iha fatin seluk hanesan Inglatera, Filipina, Portugal no Indonesia.

“Apakah governu bele selu hotu-hotu? Maibe ami la hatene Ministru foti desizaun politika, katak aprova atu haruka ekipa ida ba. To fali governu foun, ami enkontru fali ho Ministru Dionisio Babo dehan katak laos kansela maibe MNEC iha nia ema iha embasada iha Nova Zelandia, para atu fo asistensia iha tempu saida deit, se karik Miniesteriu Justisa nia ema lori nia ekipamentus ba halo pasaporte. Konforme informasaun ne’ebe ami simu hosi embasada Nova Zelandia katak, Sonio lakohi simu single travel document, sekarik nia oan ho nia fen deit mak atu mai, tanba nia hakarak, nia mos tenke mai, ida ne’e mak informasaun ikus ami simu. Ambaxador mos koalia hanesan familia, sekarik oan balun labele selu, hau prontu selu ema ida, maibe Sonio nafatin hakarak sira nain lima ba hotu, mai mos mai hotu. Ita hein tok desizaun ikus hosi Ministeriu Justisa”, deklara Celio.

Ho klarifikasaun hosi MNEG, TAFARA.TL koko hodi konfirma fila fali ho estudante Sonio Guterres Fonseca, ne’ebe halao estudu iha Massey University, via email, ba TAFARA.TL iha loron 25/07 Sonio responde katak kanselamentu minute ikus ne’e halo nia hasoru problema.

“Kanselamentu minutu ikus ne’e halo hau sai araska hosi Nova Zelandia. Hau agora komesa hau nia peskiza mastradu, kanselamentu minutu ikus, oinsa mak hau bele maneja buat sira ne’e hotu iha tempu badak. Atu hasai hau no familia hosi moris kiak, edukasaun mak nia dalan. Hau mos la kompre de bainhira MNEG dehan labele lori familia, ida ne’e la los”, hateten Sonio

Hanesan tuir dokumentu ne’ebe TAFARA.TL hetan katak iha loron 26 Marsu 2018, hetan konfirmasaun hosi Diretor Previlegios e Immunidades e Director Interino DACCT-MNEC, Vanio de Jesus, liu email esplika katak relasiona ho planu hosi Ministeriu Justica, Ministeriu Edukasaun no MNEC, ne’ebe koalia ona, katak sei lori ekipa ida ba halo renovasaun pasaporte komum ba sidadaun Timorense ne’ebe nia pasaporte kaduka ona.

“Relasiona ho preokupasaun ida ne’e, hau ata koalia ona ho kolega sira hosi ministeriu relevantes. Resposta hosi sira katak, idea atu ba ne’e laos deit atu responde ba pedidu hosi estudante Sonio ho nia oan, maibe idea ne’e iha ona antes problema ida ne’e mosu. Ekipa ida ne’e forma atu responde duni ba problema hanesan, maibe sei halo iha fatin seluk hanesan Portugal, Englatera inklui Nova Zelandia”, esplika Vanio liu hosi email ne’ebe manda ba Embaxada RDTL iha Nova Zelandia, Armindo Simoes.

Iha email ne’e, Vanio hatutan katak relasiona ho planu ekipa atu ba Nova Zelandia konfirmadu ona, DACCT husu mos apoio hosi embaxada RDTL iha Nova Zelandia, hodi bele informa mos ba estudante Timor sira ne’ebe mak nia pasaporte validade kaduka no besik kaduka ona, hodi bele rejistu hamutuk, atu nune’e ekipa bele fasilita hamutuk.* [ Zevonia Vieira & Jusuino Marcal de Jesus | TAFARA.TL | 25.07.2018 ]

About Zevonia Vieira

Zevonia Vieira, Chefe Redasaun TAFARA.TL, hamutuk ho Metodio Caetano Moniz & Fernando Antonio da Costa hari media online TAFARA.TL, iha Oe-cusse, Ambeno, dia 23 de Agosto de 2015.

Check Also

SEKOMS Halao Enkontru Ho HAK, Hodi Rona Avaliasaun Area Komunikasaun Sosial

“Komunikasaun entre instituisaun governante sira ba nia povu la dun lao diak, entaun povu rasik …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *