Wednesday , June 19 2019
Home / Sosial & Politika / Horta: Kontrola SOSMED Ne’ebe Kria Instabilidade, Maibe Labele Fo Impaktu Ba Liberdade Imprensa
Minstro de Estado e Conselheiro para Seguransa Nasional, Dr. Jose Ramos Horta halo entrevista ho jornalista sira iha palacio governu. [Foto: Zevonia Vieira | 20.02.2018]

Horta: Kontrola SOSMED Ne’ebe Kria Instabilidade, Maibe Labele Fo Impaktu Ba Liberdade Imprensa

“Hamosu lei ne’e tanba lia fuan sira mosu, ne’ebe iha tendensia atu ameasa estabilidade, no ameasa seguransa ida ne’e mak tenke sai baze. Ita labele focus ba ema, maibe focus ba nasaun. Presiza iha mekanizmu atu kontrola maibe laos atu limita”. Virgilio Guterres

Minstro de Estado e Conselheiro para Seguransa Nasional, Dr. Jose Ramos Horta, lidera enkontru restrita ba situasaun ameasa seguransa no paz, hodi bele fahe hanoin ho instituisaun sira ne’ebe liga ho seguransa, defeza, sosiadade sivil no orgaun komunikasaun social sira.

Hatan ba TAFARA.TL liga ho meus komunikasaun ne’ebe uza liu hosi media social, no iha indikasaun hodi hamosu instabilidade no konflitu, iha palacio governu, 20/02 Ramos Horta responde katak iha nasaun balun, komesa ona oinsa atu kontrola social media [SOSMED], hanesan iha Brazil, Franca no Amerika komeaun halo diskusaun konaba instabilidade iha social media.

“Timor mos komesa estuda dadaun ona, oinsa elementus iha ne’e ou iha liur maibe ho identidade falsu, uza social media para fahe povu, fahe sosiadade, fahe politiku sira, ida ne’e ami nia responsabilidade atu estuda, pois bele halo jestaun ba iha asumtu ida ne’e. Kualker politika no asaun ita halo, maibe labele fo fali impaktu ba liberdade imprensa. Kuandu hakarak kontrola social media, laos deit kontrola deit ona social media ne’ebe at, se mak define at ka diak, maibe depois kontrola mos liberdade imprensa, ida ne’e mak tenke sukat didiak atu labele impede ka hamate liberdade imprensa”, tenik Horta

TAFARA.TL halo konfirmasaun ho Prezidente Konselho Imprensa [KI], Virgilio Guterres, liga ho uza meus komunikasaun social ne’ebe dala ruma fo ameasa ba povu nia moris, karik presiza kuadru legal atu kontrola instabilidade liu-liu iha internet ka social media? Virgilio hateten ba TAFARA.TL katak nesesidade atu iha kuadru legal, atu regula sasan balun, liu-liu ba komunikasaun sira ne’ebe iha tendensia atu estraga ou ameasa ba publiku ne’e importante. Buat ne’ebe presiza sai baze, sai motivu mak tenke iha seguransa nasional, ordem publiku no demokrasia ne’e rasik. Atu salva demokrasia ne’e mak tenke sai motivu atu hamosu kuadru legal sira ne’e.

“Kuadru legal ne’e mosu laos atu ba limita fali sidadaun nian liberdade ekspresaun, atu hatoo nia opiniaun, ida ne’e mak importante. Ita halo lei laos tanba ema tolok lider ka hatete at lider, maibe hamosu lei ne’e tanba lia fuan sira mosu, ne’ebe iha ne tendensia atu ameasa estabilidade, no ameasa seguransa ida ne’e mak tenke sai baze. Ita labele focus ba ema, maibe focus ba nasaun. Se ida ne’e hau pesoalmente konkorda katak presiza iha mekanizmu atu kontrola maibe laos atu limita”, esplika Virgilio.

Prezidente KI mos afirma katak kuadru legal sira ne’e dalaruma bele iha, maibe se instituisaun sira ne’ebe laiha kapasidade, ne’e mos sei la ajuda, presiza kapasita instituisaun sira, hanesan polisia unidade cyber claim nian, sekarik iha ona presiza kapasita, atu nune’e sira iha kapasidade atu bele detekta.

“kontrla social media sira ne’ebe halo deskursu vinganza no odiu, ne’e oinsa atu detekta. Intelijensia ita nian, sira mos tenke iha kapasidade teknika ba sasan sira ne’e. Mais atu bandu facebook ka social media sira seluk, ne’e hau hanoin esforsu ne’ebe la kabimentu, tanba ita proklama ita nia an, nasaun demokratiku no depois iha era globalizasaun ema dehan bele hatoo informasaun livre, ne’e ita labele bandu, maibe hamosu kuadru legal atu kontrola, atu redus no evita buat sira ne’e importante”, afirma Prezidente KI, iha 20/02.

Prezidente KI mos informa katak, Konselho Imprensa servisu ne’ebe atu halao mak kontribui ba media literacy [literasia media ka alfabetizasaun media. Red] katak oinsa atu involve publiku, atu bele utiliza meius komunikasaun sira ne’e ho responsabilidade, “buat ne’e iha, atu ita uza hodi hatoo ita nia hanoin, kritika governu maibe laos uza ho iresponsabilidade, katak uza atu tolok ema seluk ka atu desfama ema seluk, ida ne’e mak labele, media literacy ida ne’e edukasaun. Edukasaun ne’e hahu hosi uma laran, eskola no mos orgaun sira hanesan Konselho Imprensa, sosiadade sivil sira ne’ebe involve iha halo advokasia, hodi asesu informasaun sira, involve atu oinsa sidadaun sira hatene utiliza meus sira ne’ebe iha, atu hatoo sira nia opiniaun no kritika, nune’e ita nia opiniaun ne’e ema bele rona. Se ita ba ho tolok, akuza ema seluk deit, hau hanoin alende viola lei no viola ita nia sensu hanesan umanu hanesan ema responsavel, ne’e mos hatun ita nia dignidade”.

Durante ne’e Konselho Imprensa rasik durante ne’e identifika no informa ba iha instituisaun balun ne’ebe sedauk hatene didiak papel media professional nian, sira sedauk hatene dever sira nian no konaba saida mak sai hanesan sira nian direitu, oinsa instituisaun sira bele hatoo konaba direitu da resposta ne’ebe uza atu nega no hadia informasaun sira ne’ebe media sira fo sai, ne’ebe la los konaba sira. Kuandu informasaun ruma ne’ebe salah liga ho sira nia instituisaun ne’e sira atu halo saida, entaun ami fo hanoin ba sira katak, iha regulamentu konaba direitu da resposta ne’ebe uza atu nega no hadia informasaun sira ne’ebe media sira fo sai ne’ebe la los konaba sira. *[Zevonia Vieira | TAFARA.TL | 20.02.2018]

Lia fuan foun

Media Literacy = Literasia media ka alfabetizasaun media

About Zevonia Vieira

Zevonia Vieira, Chefe Redasaun TAFARA.TL, hamutuk ho Metodio Caetano Moniz & Fernando Antonio da Costa hari media online TAFARA.TL, iha Oe-cusse, Ambeno, dia 23 de Agosto de 2015.

Check Also

PR Apresia Servisu Jornalista nian Hosi 1975-1999: Barak Mate, hakarak Garante Direitu Povu TL Ba Autodeterminasaun

“Ho sira nia barani, determinasaun no kompromisu, sira fo sai informasaun ne’ebe real no atual …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *