Saturday , July 21 2018
Home / Sosial & Politika / Jose Reis Esplika Negosiasaun Fretilin Ho PLP Ne’ebe La Too Iha Akordu
Adjuntu Sekretariu Jeral Fretilin, Jose Reis halo entrevista ho jornalista sira liu hosi konferensia imprensa.[Foto: Zevonia Viera | TAFARA.TL | 12.10.2017].

Jose Reis Esplika Negosiasaun Fretilin Ho PLP Ne’ebe La Too Iha Akordu

“Kuandu ami koalia detalhamente ba iha prosesu meza, irmaun Fidelis momentu ne’e responsabiliza ba iha ekipa tekniku, nia mak avansa kedas ba ami dehan katak Prezidente Parlamentu ami nian”. Jose Reis

Liga ho situasaun politika, liu-liu ba iha formasaun VII Governu Konsitituisional ne’ebe hakat liu prosesu naruk, Adjuntu Sekretariu Jeral Fretilin, Jose Reis, liu hosi konferensia imprensa ba jornalista sira esplika katak, liu hosi kampanna eleitoral durante fulan ida nia laran, Sekretariu Jeral Fretilin, Dr. Mari Alkatiri sempre hateten katak bainhira Fretilin manan mayoria absoluta sei halo inkluzaun, se la manan absoluta sei halo koligasaun no inkluzaun, para atu bele ukun iha 2017-2022 metin no diak liu ba oin.

Jose Reis hateten katak, iha premeiru etapa bainhira Fretilin halo enkontru ho partidu CNRT, PLP, PD no KHUNTO, diskusan ne’ebe hahu iha nivel lideransa masimu, koalia liu ba kestaun prinsipiu no programatikus.

“Iha enkontru vaze premeiru ne’e kedas, Fretilin halo eskolha politika ida hamutuk ho PLP no KHUNTO. Iha enkontru ne’e komesa lao ba oin,  ho nivel tekniku para atu deskuti kestaun tekniku. Iha 18/08 ami halo reuniaun dahuluk ho PLP, ami lansa kedas dokumentu ida ne’ebe ami prepara, dokumentu ba baze future koligasaun.

PLP levanta kedas kestaun ida mai Fretilin kona ba intrepreta ho koligasaun. Hau tenta esplika kona ba inkluzaun no insidensia parlamentar no koligasaun ne’ebe Fretilin oferese, ba iha prosesu atu forma governu. Hau hatete katak koligasaun tuir interpretasaun ami nian laos atu patriliha de orgauns soberania mais patriliha de programas no responsabilidades. Kuandu ami koalia detalhamente ba iha prosesu meza, irmaun Fidelis momentu ne’e responsabiliza ba iha ekipa tekniku, nia mak avansa kedas ba ami dehan katak Prezidente Parlamentu ami nian, se Premeiru Ministru iha ona Fretilin nia liman”, esplika Jose Reis.

Jose Reis hatutan katak, bainhira hatoo ba SEKJER Fretilin,  nia hateten katak sei Taur Matan Ruak avansa, Fretilin fo apoiu total hodi sai Prezidente Parlamentu Nasional tanba Fretilin konyese figura Taur nian no la duvida atu lidera meza Parlamentu Nasional. Bainhira Sekretariu Jeral halao konsulta ho deputadu Fretilin sira oinsa mak avansa ho Fidelis, maibe rezultadu hosi enkontru hatudu katak imposivel atu avansa, tanba se avansa sumba iha Parlamentu Nasional, Fretilin labele foti desizaun tanba ho risku ida ne’e. Hosi parte PLP, Fidelis rasik simu ona katak la ba oin, la ba kotuk, pozisaun firmi katak Prezidente Parlamentu tenke fo ba sira.

Hatan ba perguntas hosi TAFARA.TL liga ho deklarasaun hosi Prezidente Taur Matan Ruak katak negosiasaun falha tanba la fahe rekursu hanesan?

Jose Reis responde katak Fretilin esplika ona saida mak insidensia parlamentar, inkluzaun no koligasaun. Iha 2014 Fretilin hatudu momos partika ida konkretu ho insidensia parlamentar kuandu CNRT iha deit 30 kadeira iha parlamentu, maibe Fretilin laiha akordu ida, Fretilin ho nia komprimisiu tomak tanba tau as estadu no tau as povu nia moris diak, Fretilin fo apoiu tomak iha parlamentu nasional to 2017.

“Fretilin konsisten duni ho nia prinsipiu politiku, manan ho absoluta mos halo inkluzaun, la manan absoluta mos halo koligasaun, inkluzaun no insidensia parlamentar. Ita sedauk iha kultura demokratiku ida forte iha ita nia rain. Iha rai balun ho elisaun ida hanesan ne’e laiha governu ba tinan rua. Iha 2012 Prezidente da Republika apoia hosi CNRT, Prezidente Parlamentu CNRT no Premeiru Ministru CNRT, ema ida la foti kestaun.  Nusa mak agora foti kestaun Fretilin mak domina hotu orgauns soberania”, hateten Jose Reis.

Kontinua hatan ba TAFARA.TL nia perguntas liga ho konvida militante PLP ba VII Governu, PLP la autoriza nia militante?

Jose Reis esplika katak, Fretilin hatudu ona ezemplu iha 2014, Premeiru Ministru Xanana Gusmao halo kontaktu direita ho militante Fretilin nian, Dr. Rui Araujo no Eng. Estanislao da Silva hodi ba governu, Fretilin la mosu iha publiku hodi halo konferensia da imprensa katak Fretilin nia militante labele bolu.

“Tanba saida mak ami labele halo buat ne’e, tanba Fretilin iha konsensia rasik prepara nia kuadru atu servi estadu, se nia kuadrus prontu ona nusa mak la servi estadu, atu hamonu deit ami la hanoin ida ne’e”, hateten Jose Reis.

Liu hosi Konferensia imprensa, loron 11/10, Adjuntu Sekretariu Jeral husu ba media tomak atu iha espiritu nasionalista  no patriotiku, atu labele tama iha jogu, media rasik kria situasaun ida ne’ebe la diak ba iha povu.

“Hau husu ho respeita tomak ba iha media atu bele iha responsabilidade, imi iha livre atu hakerek opiniaun no nutisias, maibe tenke ho responsabilidade, ita nia demokrasia ne’e foin mak harii, ita hotu mak tenke proteje, laos governu deit mak proteje, sosiadade tomak, liu-liu media atu nune’e prosesu kontruksaun estadu ne’e tasak ba oin, se lae ita hotu sei mohut”, Espektativa Jose Reis.* [Zevonia Viera | TAFARA.TL | 12.10.2017].

About Zevonia Vieira

Zevonia Vieira, Chefe Redasaun TAFARA.TL, hamutuk ho Metodio Caetano Moniz & Fernando Antonio da Costa hari media online TAFARA.TL, iha Oe-cusse, Ambeno, dia 23 de Agosto de 2015.

Check Also

Governu Hato’o Pedidu 140 Milloens ba Parlamentu Nasional Hodi Responde ba Situasaun Atual

Relasiona ho liquides estadu ka orsamentu estadu laiha, VIII Governu Konstitusional atraves Konsellu Ministrus ohin …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *