KI Kontinua Halo Notifikasaun Ba Media Online Sira Ne’ebe Halo Fake News Iha EA

“KI sei notifika se bainhira iha publikasaun ruma ne’ebe falsu. Orgaun komunikasaun iha rua, ida KI hatene nia diresaun iha, responsavel iha, se bainhira mosu ka publika informasaun la los KI sei notifika. Ba media sira ne’ebe KI labele kontrola, buat ne’ebe KI bele halo mak counter ka atu fo sai liu hosi konferensia da imprensa, hanesan iha tinan kotuk, iha media online naran blogpolitikatimor, kuandu fo sai, konselho da imprensa”. Virgilio Guterres

Iha situasaun politika iha mundu globalibalizasaun bainhira mosu teknologia ne’ebe mak modern liutan, liu-liu teknologia digital, halo nitizen sira uza oportunidade ne’e hodi fahe sira nia informasaun ne’ebe mai hosi grupu ka interese pesoal, hodi publika atu nune’e bele hetan atensaun hosi publiku.

Sosia medial sai hanesan fatin ka atividade hodi publika informasaun ne’ebe mai hosi ema sira ne’ebe utiliza internet ka social media. Iha Timor-Leste rasik barak liu mak uza facebook. Liga ho situasaun politika ne’ebe agora dadauk akontese, ema hotu hatene informasuan barak liu liu hosi kanal social media hanesan facebook.

Perigozu hosi informasaun ne’ebe balun publika iha facebok mak dala barak ema publika informasaun falsu ka la los [hoax ka fake news] ba sira nia audiensia, ho nune’e bele halo audiensia atu fiar no balun paniku ho informasaun hirak ne’e.

Liu hosi konferensia imprensa, Prezidente Konselho Imprensa [KI], Virgilio Guterres hatan ba TAFARA.TL liha esforsu ne’ebe KI sei kontinua hodi kontrola fake news ne’ebe media online sira ne’ebe la rejistu iha KI.

Prezidente KI hatan katak ba media sira ne’ebe KI hatene ne’e iha, maske sedauk mai rejista, KI sei notifika se bainhira iha publikasaun ruma ne’ebe falsu. Orgaun komunikasaun iha rua, ida KI hatene nia diresaun iha, responsavel iha, se bainhira mosu ka publika informasaun la los KI sei notifika. Ba media sira ne’ebe KI labele kontrola, buat ne’ebe KI bele halo mak counter ka atu fo sai liu hosi konferensia da imprensa, hanesan iha tinan kotuk, iha media online naran blogpolitikatimor, kuandu fo sai, konselho da imprensa mos halo counter, atu fo hatene ba publiku atu labele fiar ba informasaun sira ne’e.

Prezidente KI fo hanoin ba jornalista sira ne’ebe mos maioria uza social media, tenke iha kapasidade, atu hare se informasaun ne’e la serve, atu ema seluk hare, diak liu lalika like [gosta. Red] no share [hatutan. Red], ne’e meiu ida atu ita la habelar tan informasaun la los ne’e.

Virgilio Guterres mos hatoo ba kontestan sira, atu uza meius komunikasaun ho edukativu. Referensia mos ba partidu no bloku koligasaun sira, tanba sira mos iha unidade informasaun ne’ebe bele ajuda, se bele sira mos uza sira nia unidade media ne’e, atu fo informasaun ne’ebe programatiku du que akuza malu.

Liga ho Profesor hosi Australia, Bob Howard ne’ebe halo workshop ho editor sira liga ho kontra fake news iha social media, Tuir Prezidente KI nia informasaun katak kombate fake ka hoax news, agora atu tama ba eleisaun, saida mak Bob Howard fo hatene ba maluk jornalista sira, ne’e bele sai hanesan instrumentu ne’ebe maluk jornalista sira bele uza dadauk ona, atu halo iha kampanye. Ba longo prazu nian KI sei konvida Bob mai tan ho sira seluk, hodi fahe sira nia esperiensia no bele konvida mos ema hosi facebook rasik, atu mai fahe oinsa atu halo protesaun ba fake news no kampanye gender balance, ne’ebe mesajen barak liu sai targetu ne’e feto. Iha hanoin no posibilidade atu hatama tetum iha google translate ne’e karik bele halo iha futuru. * [ Zevonia Vieira | TAFARA.TL | 05.04.2018 ]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.