Lú Olo: Proklama Primeira Republika, iha 28 Novembru 1975 Ho Lejitimidade Istoriku.

Povu Timor-Leste komemora loron Proklamasaun Independensia ba dala 43. Liu hosi loron istoriku ida ne’e, Prezidente da Republika, Dr. Francisco Guterres Lú Olo iha deskursu hodi esplika konaba faktus balun tanba sa Comite Central Fretilin hodi halo proklamasaun Independensia unilateral independensia.

Tuir istoria hosi Prezidente da Republika katak akontese funu entre ita nia forsa politika rua, governador Portuges, Lemos Pires husik hela Dili ba Atauro ho ninia ekipa de trabalho tomak no la fila mai Timor-Leste. CCF haruka telegram bebeik ba governu Portuges iha Lisboa, atu fila mai kolonia Timor, hodi hakotu prosesu kore Timor-Leste hosi kolonialismu Portuges.

Ba partisipante sira ne’ebe partisipa iha isar bandeira Prezidente Lú Olo hateten tanba laiha autoridade ukun, Fretilin nudar forsa politika unika, iha colonia Timor, iha tempu ne’eba foti desizaun ukun defaktu enkuantu hein Portugal fila. CCF hatene katak karta Nasoens Unidas determina regra tuir katak, “laiha pais ida bele tama no okupa rai ida seluk ho forsa military”.

Tuir istoria ne’ebe Prezidente da Republika temi iha deskursu katak iha Outubro 1975, CCF simu informasaun katak military Indonesiu tama iha Atabae. Balibo monu iha military Indoneziu nia liman. Iha loron 16 Outubro 1975 jornalista estranjeiru nain lima hetan tiru no mate. Tropaz Indoneziu tama iha Batugade iha loron 27 Novembru 1975, “Timor-Leste tama iha dalan klot, invazaun bele akontese iha tempu badak”.

Hare ba importansia atu halo kampanna hodi hetan rekonesementu internasional ba Timor nia independensia, CCF deside haruka sai membru nain tolu ba rai liur mak hanesan Ministru de Estadu ba Asumtu Politikus no Ministru plenipotensiariu, Dr. Marí Alkatiri, Ministru Relasoens Exteriores no Informasaun no Ministru Defeza, Rogerio Lobato.

“Iha fatin ida ne’e mak ita nia ilustre saudozu kompatriota Francisco Xavier do Amaral halo proklamasaun unilateral independensia Timor-Leste nian no jura serve povu no nasaun nudar Prezidente da Republika”, esplika Lú Olo.

Dezembru 1975 loke faze foun ida ho espiritu simu malu ho konsiensia nasionalista , “hosi loron ne’e hau fiar katak nasionalista ka grupu ne’ebe la identifika-an ho Fretilin, hahu halao mos knaar ruma hosi dalan seluk, hodi ajuda Fretilin habelar neon ukun rasik an.

Prezidente da Republika mos hahii espesialmente papel importante igreja Katolika nian nudar instituisaun ida ne’ebe sempre hamrik iha povu Timor-Leste nia sorin

“Naran rua ne’ebe hau hakarak temi iha loron independensia mak Dom Martinho da Costa Lopes no Dom Carlos Filipe Ximenes Belo”, tebik Lú Olo

Lú Olo hateten ita proklama Primeira Republika, iha loron 28 Novembru 1975 ho lejitimidade istoriku. Primeira Republika, Primeiru Prezidente, Primeiru Ministru no Primeiru Governu hetan fiar no domin povu doben nian, liu hosi Fretilin, movimentu ne’ebe fanun ho hamanas povu nia laran, atu simu dalan ukun rasik an. * [ Zevonia Vieira | TAFARA.TL | 28.11.2018 ]

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.