Saturday , May 26 2018
Home / Sosial & Politika / Luis: PPN Blokea Ajenda Hosi AMP, Branco: AMP Husu Ajenda Ba Sira nian Interese
Prezidente Bankada KHUNTO, Luis Roberto da Silva halo entrevista ho jornalista sira iha Parlamentu Nasional. [Foto: Zevonia Vieira | 15.01.2018]

Luis: PPN Blokea Ajenda Hosi AMP, Branco: AMP Husu Ajenda Ba Sira nian Interese

“Akontese maka ajenda deit, ba interese grupu ninian, atu hadau poder, entaun ami hare katak ida ne’e la los, ida ne’e hatudu katak interese seluk ne’ebe laos interese parlamentu nian”. Branco

Funsionamentu iha Parlamentu Nasional la lao, Plenaria ba daruak nian iha loron Segunda 15/01 la akontese. Bainhira TAFARA.TL halo entrevista ho Prezidente bankada Fretilin, Francisco Branco esplika katak funsionamentu parlamentu nasional la hahu kedas hosi loron 5 Septembru 2017, opozisaun inisia kedas ho blokea total ba funsionamentu normal.

“Parlamentu nasional atu funsiona ne’e, komisaun sira mak tenke funsiona para depois produs projetu de lei, para aprezenta Prezidente Parlamentu Nasional no ida ne’e la akontese. Akontese maka ajenda deit, ba interese grupu ninian, atu hadau poder, entaun ami hare katak ida ne’e la los, ida ne’e hatudu katak interese seluk ne’ebe laos interese parlamentu nian. Mandatu povu nian klaru tebes katak fo poder ba partidu lima, atu tur iha parlamentu nasional, atu tur hamutuk hodi koalia ba resolve situasaun estadu no povu nian. Iha IV legistlatura ne’e hamosu filosofia foun ida kata Parlamentu nasional ne’e tenke sai fatin duni ba konsentrasaun ba hanoin sira ne’ebe la hanesan, hodi hamosu hanoin ne’ebe bele interpreta vontade povu nian, hodi nune’e funsiona orientadu ba interese povu no estadu nian, maibe esforsu tomak atu hamosu ida ne’e, laiha koperasaun hosi parte seluk. Hosi opozisaun husu ajenda, tau ba sira nia interese. Ida ne’e ba ami, sira boikota total ba funsionamentu normal parlamentu nasional”, esplika Branco

Liga ho konferensia lideres bankadas ne’ebe mak halao ona iha sesta semana kotuk, Branco haklean liutan katak Prezidente Parlamentu Nasional hanoin, se laos vontade povu nian, halo mosaun de rejeisaun ba programa governu nian, ne’e laos vontade povu nian, tanba povu fo mandatu ba partidu sira, atu mai defende saida mak sai sira nia hakarak no mosaun sensura ba governu ne’e, la interpreta vontade povu nian, tanba programa ida ne’e, tuir lolos hotu-hotu bele apoia, karik interpretasun programa ne’e se tinan rua ka tinan tolu tuir mai, se implementasaun la tuir espiritu ne’ebe defende iha parlamentu nasional, entaun bele halo mosaun sensura, hodi kestiona seriedade governu nian, bainhira halo aprezentasaun ba programa governu, maibe ida ne’e la akontese, “hatudu kedas iha premeiru momentu ho asaltu poder e viola tan sira nia statementu ba prezidente no povu tomak katak sira hakarak sai opozisaun konstruktiva, edukativa no mos atu defende ba iha insidensia parlamentar, no fim sira halo konspirasaun hosi bankada mak ba partidu, lolos respeita ba lei partidu politiku, desizaun ne’e mai hosi partidu laos hosi bankada mak fali partidu”.

Hatan ba TAFARA.TL liga ho deklarsaun hosi opozisaun katak PPN rasik viola lei no rejimentu?

Branco responde katak tanba situasaun ne’e empase total, entaun Prezidente hare katak se interese sira nian deit, interese atu ba povu nian, ba estadu nian maka Orsamentu Jeral Estadu nian, sira rasik lakohi koopera hodi aprova, entaun laiha nesesidade atu ajenda buat ne’ebe laos interese povu nian no ami hanoin ida ne’e iha lojika, iha baze politikamente Prezidente defende nia pozisaun.

Iha parte sorin Prezidente bankada Partidu Demokratiku, Maria Teresa da Silva Gusmão ba TAFARA.TL kona ba funsionamentu parlamentu nasional, katak PPN blokea atividade parlamentu nasional,

Maria Teresa responde katak tuir lolos laos blokea maibe lideres bankada hotu iha loron sesta hamutuk ho Prezidente parlamentu halo enkontru no mos wainhira sira ezizi mosaun sensura no destituisaun iha semana kotuk, Prezidente husu ona ba governu, bainhira mak mai aprezenta programa no governu resposta ona katak iha loron 31/01 mak foin lori programa mai, no otomatis se programa ne’e lori mai, kuandu opozisaun vota kontra otomatis mosaun sensura mos halao ona iha momentu ne’eba. Ida ne’e laos blokea maibe hotu-hotu halo desizaun no maske opozisaun kontra no la simu ajenda ba loron 31 maibe Prezidente halo ona desizaun no kabe ho proposta governu nian, atu aprezenta programa iha loron 31, laiha razaun Xefe bankada KHUNTO dehan katak Prezidente Parlamentu blokea.

Alende ajenda kona ba mosaun sensura no destituisaun karik iha ajenda seluk liga ho projetu de lei ne’ebe mak deputadu sira aprezenta hodi halo diskusaun iha plenaria?

Maria Teresa esplika katak projetu de lei agora seidauk iha, iha deit projetu de lei uniku. Lolos ne’e Orsamentu Retifika maibe tanba opozisaun hasoru kedas ho kedas destituisaun ba Prezidente parlamentu, entaun rua ne’e sumba dala ida, entaun agora iha deit ona ajenda unika, aprezenta programa ba dala rua, ne’ebe governu husu sei halo iha loron 31 tanba ne’e mak iha semana rua nia laran ne’e laiha ona ajenda seluk, tanba iha situasaun inserteza politika.

“Programa ne’ebe importante ba nasaun mos sumba hotu, orsamentu retifikativu sumba hotu, entaun ita atu hatoo tan projetu de lei ida oinsa tan. Osan iha mak ita hatoo projetu, atu bele sustenta programa. Agora atu hatoo proposta ruma mos, komisaun kanseladu hotu, maioria komisuan ne’e mesak AMP mak derizi, koligasaun la dirizi, entaun oinsa mak bele halo programa tanba komisuan la funsiona, Imi blokea komisaun hotu no laiha ajenda, laiha osan, ita labele halo buat ida. Hotu-hotu responsabiliza no buat hotu ne’ebe ita halo sempre iha konsekuensia”, hateten Teresa.

Bainhira TAFARA.TL halo entrevista ho Prezidente Bankada KHUNTO, Luir Roberto da Sila hateten bazeba rejimentu parlamentu nasional artigu 46, tuir lolos plenaria ne’e lao normal maibe relasiona ho politika ne’ebe agora lao dadauk, Prezidente Parlamentu abandona rasik nia responsabilidade no husik hela nia knaar nudar Prezidente.

“Tuir lolos ne’e saida deit mak atu akontese iha VII governu ne’e, orgaun soberanu tenke mantein nia pozisaun, liu-liua ba iha Prezidente Parlamentu, atu bele kria kondisaun diak nafatin, hodi bele fo hanoin nafatin ba ita nia governu, maibe Prezidente Parlamentu mos servisu refere liu ba partidu, la hare ba orgaun entaun situasaun lao hanesan ne’e. Buat hotu Prezidente Parlamentu mak blokeadu tiha ajenda tomak hosi bankada AMP hatoo ba”, hateten Luis.

Luis hatutan liutan katak, halai ba mosaun sensura ne’ebe bloku AMP hatama, ida ne’e mosu iha Konstituisaun RDTL. Mosaun ne’ebe hatama iha loron 20 Novembru tinan kotuk liu ba, atu fo hanoin no fanu nafatin VII Governu aprezenta nia programa ba daruak maibe Premeiru Ministru rasik mak blokea buat sira ne’e hotu, lakohi atu mai aprezenta programa ba daruak nian to ohin loron ajenda mosaun sensura mos sedauk tau iha ajenda.*[Zevonia Vieira | TAFARA.TL | 15.01.2018]

About Zevonia Vieira

Zevonia Vieira, Chefe Redasaun TAFARA.TL, hamutuk ho Metodio Caetano Moniz & Fernando Antonio da Costa hari media online TAFARA.TL, iha Oe-cusse, Ambeno, dia 23 de Agosto de 2015.

Check Also

Ran Ema Ida nian, Sei Salva Ema Ida nia Vida

Importante ida ba hau, e hau bele salva hau nia an mos no mos bele …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *