Monday , March 25 2019
Home / Eleisaun Parlamentar / Media Nasional Sei Viola Kodigu Etika Jornalistika Iha Kobertura ELPAR 2017
Conselho Imprensa aprezenta relatoriu monitorizasaun media nasional iha ELPAR 2017.[Foto: Zevonia Vieira | TAFARA.TL | 26.09.2017].

Media Nasional Sei Viola Kodigu Etika Jornalistika Iha Kobertura ELPAR 2017

Conselho Imprensa (CI) liu hosi Diresaun Dezenvolvimentu no Analiza Media (DDAM), hala’o knaa’ar hodi identifika lualidade notisia ne’ebe mak media sira produs, durante iha elisaun jeral 2017.

Liu hosi enkontru ho Xefe Redasaun hosi Instituisaun media tomak, Konselhor CI, Paulo Araujo esplika iha abertura katak CI halao nia servisu hodi monitoriza no halo aavaliasuan ba iha servisu jornalista sira nian, durante elisaun jeral parlamentar, hodi nune’e bele hadia produtu jornalista nian ho kualidade liu.

“Jornalista hakerek tenke tuir regras, etika no tuir duni ezijensia povu nia, ne’e laos knaar hosi jornalista deit maibe ema hotu iha knaar nebe tenke tuir regra no professional, atu nune’e ema hotu bele respeita ita nia servisu. Iha ne’e jornalista tenke halo tuir regras no etika ne’ebe iha, atu nune’e informasaun ne’ebe fo sai ba publiku ema fiar tanba hatudu lia los”, esplika Paulo Araujo.

Paulo Araujo informa liutan katak CI halo servisu hodi hametin litan lejitimidade servisu jornalista nian iha publiku.

Iha fatin hanesan Director DDAM, Alberico Junior, ne’ebe durante ne’e halo analisa no monitorizasaun ba servisu jurnalismu nian, liu hosi informasaun ne’ebe publika liga ho elisaun jeral. Ba Xefe Redasaun sira Alberico hateten katak, liu hosi esforsu ne;ebe CI halo, atu bele ajuda jornalista sira hodi aumenta kualidade iha hakerek no halo produsaun jornalista nian ho lolos.

Liu hosi rezultadu monitorizasaun ba iha kobertura iha periodu elisaun parlamentar hatudu, Alberico esplika  katak kanal media sira fo espasu ba partidu politiku hotu, hodi hatoo sira nia programa no plataforma politika. Maske nune’e espesialmente ba RTTL nudar kanal media publiku, sedauk halo nia knaar ho lolos hod hakunu publiku nia direitu atu hatene. Tanba tuir CI nia hare katak, liga ho asumtu elpar, nesesariu importante tebes ba publiku, liu-liu povu Timor-Leste atu asesu tranzmisaun direitu kna ba kontahen votu ka apuramentu nasional ba rezultadu ELPAR 2017.

Iha parte sorin ekipa DDAM halo analisa mos ba obra hosi media jornal no online hatudu katak sei akontese falansu balun iha kontiudu nutisia ne’ebe publika.

Iha jornal Suara Timor Lorosa’e, loron 14 Marsu 2017m iha notisia pajina 1 ho titlu “Alkatiri Nega Falintil-Fretilin. Tuir DDAM maske hakerek tuir estrutura padraun jornalistiku maibe viola Kodigu etika Jornalistika pontu 2 tanba jornalista hatama nia hanoin no sentimentu rasik iha lead.

Jornali Diario Nacional, loron 16 Marsu 2917pajian 1-7 ho titlu “Kandidatu PR Kalohan mak Diak Liu”. Tuir analiza katak hakerek tuir padraun jornalistiku maibe viola Kodigu Etika Jornalistika pontu 2 no prinsipiu jurnalismu jornalistika “accuracy”.

Iha Jornal Timor Roman, loron 1 Jullu 217, pajina 1-15 ho titlu “Taur: “CNRT ho Fretilin Foer Hotu”. Notisia ne’e hakerek tuir padraun maibe viola Kodigu Etika Jornalistika pontu 6 no prinsipiu universal jornalistika cover both side tanba laiha konfirmasaun ho lider partidu CNRT no Fretilin.

Jornal Suara Timor Lorosa’e, loron 6 Junu 2017, pajina 14 ho titlu “Hili CNRT, Futuru TL joven nia Liman’. Iha notisia ne’e maske tuir padraun jornalistika maibe viola Kodigu Etika jornalistiku pontu 2, tanba jornalista tanba hatama nia hanon rasik iha notisia laran.

Jornal independete, loron 28/06, notisia pajina 1-15 ho titlu “Taur Husu CNE Tau Atensaun ba CNRT”. Iha nutisia ida ne’e makes tuir padraun jornalistiku, maibe notisia nia lead la hahu ho atribuisaun fonte, entaun ida ne’e tuir CI nia analiza katak bele hamosi interpretasaun katak jornalista mak tau nia hanoin rasik iha lead. DDAM mos nota katak notisi ne’e la refleta valor nutisia (nilai berita).

Iha Timor Post, loron 27/06 nutisia pajina 1-23 ho titlu “Isu Funu Mosu iha Kampanna Elpar”. Tuir DDAM nia analiza katak hakerek tuir padraun jornalistiku, maibe viola Kodigu Etika Jornalistiku pontu 1, tanba nutisia ne’e nia topiku sensasiobal no la objetivu.

Jornal Tempo Semanal, loron 17/06, pajina 4 ho titlu “Partidu Balu Halo Propaganda Kontra TMR”. Rezultadu analiza hosi CI katak viola Kodigu etika Jornalistiku pontu 1 tanba nutisia nia topkiu sensasional no la objetivu maske hakerek tuir padraun jornalistiku.

Iha parte sorin Radio Timor Leste, loron 6/03, ho titlu “kandidatu Angela Freitas Insulta Lider Balu Iha Atividade Kampanna”. Iha notisia ne’e tuir CI nia analiza katak viola Kodigu  Etika Jornalistika Pontu 2 no 10 tanb topiku sensional ho liafuan kroat, hanesan “insulta”. Tuir DDAM katak laiha peace journalism iha nutisia refere.

Televisaun Timor-Leste, loron 21.03, edisaun tetum ho titlu “Kandidatu Prezidente Francisco Guterres “Lú Olo” Hetan Votus 60%. Tuir DDAM katak, nutisia hakerek tuir padraun maibe viola Kodigu etika Jornalistika pontu 2 no prinsipiu universail jornalistika “Accuracy no Objectivity” tanba aprezentador ka jornalista late mi ho lolos pursentu votu ne’ebe kandidatu Prezidente Lu Olo hetan.

Jornal online TATOLI, loron 18 Jullu 2017, pajina Elisaun “Jornalista Tatoli-RTTL Livre Vota iha Kualker Sentru Votasaun”. Uir analiza katak viola Kodigu Etika Jornalistika pontu 6 no prinsipiu universal jornalista Cover Both Sides tanba jornalista la inklui komentariu hosi jornalista kanal media privadu.

Ikus liu Tafara.tl, loron 13/07 edisaun 13 Jullu pajina kampanna politika, titlu “Vitoria: Triste Parpol Seidauk Koalia Kona-ba Ema ho Difisiensia”.  Hosi nutisia ne’e katak viola Kodigu Etika Jornalistika  p ontu 6 no prinsipiu universa jornalista cover both sides tanba la halo konfirmasaun ho partidu sira.

Metodolojia ba iha proseu halo analiza no monitorizaun, ekipa DDAM-CI uza template ka format espesial ida. Iha template ne’e atu hare kontiudu mak buat tolu mak hanesan kontiudu notisia, prinsipiu jornalistika nian, aspeitu legal no valor nutisia.

Alende hare hosi kodigu etika no prinsipiu universal jornalista, DDAM-CI uza analiza Kualitatif no kuantitaf SWOT Analysis maibe ekipa uza deit element frakeza no kbiit.

Ba monitorizaun nee’ebe ekipa DDAM monitoriza mak media eletronika (RTL no TVTL, GMTV), Onlimen media (TAFARA.TL no TATOLI), Jornals diariu (Independente, STL, Timor Post, Diario Nacional, Timor Roman no Matadalan, Tempo Semana no Businees Timor.* [Zevonia Vieira | TAFARA.TL | 26.09.2017].

About Zevonia Vieira

Zevonia Vieira, Chefe Redasaun TAFARA.TL, hamutuk ho Metodio Caetano Moniz & Fernando Antonio da Costa hari media online TAFARA.TL, iha Oe-cusse, Ambeno, dia 23 de Agosto de 2015.

Check Also

Prezidente da Republika Promulga OJE 2019

Prezidente da Repúblika, Dr. Francisco Guterres Lú Olo, ohin, promulga Lei N. 5/V-Orsamentu Jerál Estadu …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *