Thursday , August 16 2018
Home / Sosial & Politika / Midia nia Kontribuisaun Ba Dezenvolvimentu Labarik Ki’ik Importante
SEKOMS, UNICEF, Jornalista sira no Orgaun Komunikasaun Sosial halo sorumutuk iha hotel Vila Verde. [Foto: Martinho Moniz | 25.05.2018]

Midia nia Kontribuisaun Ba Dezenvolvimentu Labarik Ki’ik Importante

“Iha inisiu Labarik ida nia vida moris hahu iha inan nia knotak no iha vida infansia, kresimentu kakutak labarik nian lais no durante periodu ne’e labarik sira nia kakutak bele forma pelu menus koneksaun neural 1,000/s, koneksaun sira ne’ebe harii bloku ba labarik nia futuru”. Valerie

Dezenvolvimentu labarik ki’ik refere ba intervensaun kordenada iha area saude, nutrisaun, edukasaun, protesaun labarik no protesaun sosial. Hodi promove aproximasaun olistika ka integrada ba labarik nia fiziku, kognitivu, lian, sosio emosional no identidade kultural nune’e bele dezemvolve ho kompletu.

Labarik nia kakutak presija nutrisaun ne’ebe diak, maibe mos estimulasaun interasaun no kuidadu ne’ebe didiak iha ambiente ne’ebe suportivu no seguru hodi maximiza dezemvolvimentu kakutak.

Ho ida ne’e UNICEF hamutuk ho Sekretaria Estadu Konsellu Ministru no Komunikasaun Sosial, organiza sorumutuk ho jornalista sira no orgaun komunikasaun sosial sira, hodi hare papel midia nian ba politika dezenvolvimentu labarik sedu.

Representante UNICEF iha Timor-Leste, Valerie Taton, hatoo katak dezenvolvimentu labarik kiik [ECD] nudar asumtu importante relasiona ho dezenvolvimentu labarik sira nian.

“Iha inisiu Labarik ida nia vida moris hahu iha inan nia knotak no iha vida infansia, kresimentu kakutak labarik nian lais no durante periodu ne’e labarik sira nia kakutak bele forma pelu menus koneksaun neural 1,000/s, koneksaun sira ne’ebe harii bloku ba labarik nia futuru. Maibe, koneksaun hirak ne’e bele interrompida bainhira labarik la hetan nutrisaun no alimentasaun ne’ebe diak no la hetan protesaun husi violensia no poluisaun,” hateten Valerie Taton iha nia diskursu.

Sorumutu ne’ebe halo iha hotel Vila Verde, loron 25/05, Valeria akresenta katak Timor-Leste iha Labarik ho tinan ualu mai kraik hamutuk rihun 275, atu garante kresimentu labarik sira nia presija kordenasaun servisu, inklui saude, nutrisaun, pratika ijiene, estimulasaun sedu, interasaun sosial no emosaun ho kuidador sira, halimar, oportunidade aprede no protesaun husi violensia.

Entretantu, Valerie Taton husu ba profesional midia sira atu dezempeña papel importante refere hodi hasa’e konsiensia koan-ba asuntu dezemvolvimentu labarik ho idade infansia. Unicef prontu apoia, li-liu kona-ba informasaun detalladu relasiona ho dezemvolvimentu labarik nian.

“Investe ba iha dezemvolvimentu labarik kiik oferese mos fundasaun importante ba dezemvolvimentu sustentavel. Tanba labarik sira ohin loron no jerasaun oin mai mak sei determina futuru kolektiva ida nabilan ka nakukun”, hateten Valerie

Iha sorin seluk, Sekretariu Estadu Konsellu Minsitru no Komunikasaun Sosial, Matias Freitas Boavida hateten, labarik sira iha direitu oinsa sira atu goza vida nudar ser humanu. Nune’e Governante ne’e afirma ba inan/aman sira atu proteje oan sira, fo biban, hodi sira bele goja sira nia vida hanesan labarik sira iha rai seluk.

Governante ne’e salienta, preokupasaun boot ba ukun nain sira atu bele oinsa trata, protesaun ne’ebe diak, liu husi dalan ida mak oinsa kria ka estabelese regulamentus ne’ebe bele defende, proteze oan sira, nune’e Oan-sira la sai vitima ba politiku sira, ba ema boot sira, atu nune’e ema labele manipula oan sira nia direitu hansan labarik sira seluk iha mundu.

Akordu ho dadus husi Centru Dezemvolvimentu Labarik, Universidade Harvard katak, 85% husi dezemvolvimentu kakutak komesa antes tinan lima. Periodu ida ne’e kritiku ba labarik nian dezemvolvimentu fiziku, emosional no intelektual, linguajem, kuriojidade, intelijensia no labarik nia abilidade sosial dezemvolve iha tempu ida ne’e no importante ba susesu iha eskola, servisu fatin no komunidade.

Sorumutu ida ne’e realiza tanba iha inisiativa hosi SEKOMS no UNICEF, hodi hare konaba dezemvolvimentu labarik ki’ik [ECD]. Enkontru ne’e partisipa husi Instituisaun Media Elektronika, Imprime no Online, Konsellu Imprensa no Komisaun Direitus Labarik nian. iha enkontru ne’e konsege estabele Media Network for Early Children’s Developments ka Rede Media ba Dezenvolvimentu Labarik Sedu [0-8 anos] hodi halo advokasia ba dezemvolvimentu labrik iha Timor-Leste.* [Martinho Moniz | TAFARA.TL | Editor: Zevonia Vieira | 25.05.2018].

About Martinho Moniz

Martinho Moniz nudar Managing Editor no Sekretariu Redasaun TAFARA.TL.

Check Also

Membru Komunidade Balun nia Moris Depende ba Lixueiru Tibar, Maske Fatin Refere Bele Lori Moras

Aldeia Turlio, Tibar fatin ida ne’ebé Governu determina hodi soe lixu ne’ebé produz husi komunidade …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *