Tuesday , March 26 2019
Home / Sosial & Politika / Somotxo: Polisia Halo Buska Kompania Zenilda Gusmao, Ne’e Kompetensia MP, Governu La Halo Persegisaun

Somotxo: Polisia Halo Buska Kompania Zenilda Gusmao, Ne’e Kompetensia MP, Governu La Halo Persegisaun

“Se ita nia maun boot rona dadauk ka hatene ona, nia mos komprende katak problema ne’e laos persegisaun politika nian, ne’ebe ita laiha nesesidade para atu harii fali grupu seluk, hau fiar problema ne’ebe mosu, Xanana Gusmao hatene ida ne’e separasaun de poderes, no justisa ne’e sempre ba ema hotu”. Somotxo

Relasiona ho kazu ne’ebe kompania Faranet, edifisiu no rezidensia hosi Zenilda Gusmao ne’ebe hetan buska hosi PNTL, tanba hetan chamada hosi Ministeriu Publiku. Kazu refere ne’ebe akontese iha loron 18/01.

Liu hosi WhatsApp TAFARA.TL koko halo konfirmasaun ba kazu refere direita ho Pedro Belo kaben hosi Zenilda Gusmao, ne’ebe ohin loron kaer kargu nudar Komandante PNTL Municipio Dili, maibe liu hosi WhatsApp, Pedro Belo hateten seidau bele atu fo informasaun, tanba razaun familia sedauk bele fo informasaun maibe sei fo iha tempu seluk.

“Ba agora hau ho familia sedauk bele fo informasaun maibe iha tempu seluk seluk bele, dala idatan deskulpa”, Pedro Bele responde liu hosi WhatsApp, 20/01.

Liga ho kazu buska ne’ebe halao hosi PNTL, TAFARA.TL halo entrevista ho Ministro de Defesa e Seguransa, Agustinho Sequeira Somotxo, iha rezidensia Farol Dili, 20/01 hateten liu hosi Ministeriu Publiku nia mandadu, identifika kompanna Faranet, ne’ebe registadu ho naran Zenilda Gusmao, bainhira Ministeriu Publiku identifika kompania ne’e, identifika mos fatin tolu.

“Rua iha plaza, iha andar daruak, no ida iha andra terseiru, ida seluk iha Bairos Girilus, ida ha Beduku. Konforme sira dehan ne’e, kompania ne’e iha haat, agora ita labele temi hotu tanba, ne’e servisu polisia ho Ministeriu Publiku nian, kuandu mandadu iha tanba identifikasaun ba kompania sira ne’e iha hotu. Hau hanoin kompania Faranet mak sai iha publiku no ema hotu hatene, tanba Faranet ne’e iha plaza. Restu ne’ebe iha fatin seluk, ne’e Polisia investigasaun maka hatene”, esplika Somotxo.

Ba TAFARA.TL liga ho kazu refere Somotxo hateten, hakarak esplika ba publiku, tanba ho situasaun politika atual, hahu kedas hosi Septembru 2017 to ohin loron, lider sira hanesan dok malu, figura importante sira iha Timor-Leste hanesan Xanana Gusmao, Taur Matan Ruak, Marí Alkatiri no Ramos Horta.

“Ba Publiku hau hakarak hatete kona ba operasaun de buska, ba fatin ne’ebe iha loron 18/01 akontese iha plaza [fatin rua], iha bairos Girilus no Beduku. Fatin rua mak sira konsege tama no hetan dokumentus no konfirma katak iha senhora Zenilda nia naran, hanesan imposto sira ne’e la selu desde 2013 to agora. Kuandu operasaun ka buska ne’e akontese, ne’e laos Ministeriu Defeza e Seguransa nia servisu, maske parte ida ligadu ba Policia Cientifica de Investigação Criminal [PCIC], maibe desizaun tomak ne’e iha Ministeriu Publiku nia liman, tanba ema hotu hatene katak PCIC nia servisu nee, atu rekolha dadus no informasaun hodi hatoo MP, no Ministeriu Publiku mak halo desizaun, katak MP mak halo mandadu de buska, kaptura ka deteisaun, pois hatoo fali ba Polisia sira hodi ezekuta. Ba polisia hodi garante Lei no Ordem publika no instituisaun sira nia funsionamentu no povu tomak nia vida. Ba povu tomak labele konfundi ho asaun ne’ebe mosu iha loron 18/01 ba familia maun boot Xanana, liu-liu nia oan feto. Idak-idak kumpri nia servisu, la signifika katak VII Governu Konstituisional mak uza poder ida ne’e atu persege familia Xanana nian, tanba dala barak kuandu akontesementu hanesan ne’e, ita nia sosiadade ka politiku nain sira bele politiza situasaun hanesan ne’e, liu-liu ba servisu Ministeriu Publiku ka Justisa nian”, tenik eiz Falintil ne’e loron 20/01.

Hare ba statementu Komandante PNTL Municipio Dili, Pedro Belo iha media social liga ho problema ne’ebe nia kaben Zenilda Gusmao hasoru, MDS Somotxo klarifika liga ho komandante Pedro Belo, ne’ebe halao knaar hodi responsabiliza ba seitor seguransa nian, sekarik komandante Pedro Belo hatoo duni nia komentario iha media social ou karik invensaun ruma hosi media, “maibe se nia koalia, nia salah mesmu agora nia iha lisensia sem vensimentu, mais sempre sai autoridade, o bele tai sivil ka farda mos, identifika ita nia an nafatin hanesan polisia. Se linguazen sira ne’e se mosu tebes, ida ne’e lolos Komandante Pedro Belo labele koalia, tanba nia laos hanesan ema babain, nia hola parte hirarkia polisia nian no hola parte hanesan superior, se nia hakat liu ona kompetensia ka obrigasaun balun, tanba Lei PNTL no Lei organika PNTL nia hatene. Kuandu politiku ka analista sira hare bele hare nia hanesan ema babain no ses hosi hosi ita nia dever no obrigasaun”.

Xomotso mos afirma mos katak ba situasaun atual agora ligadu ba familia maun boot Xanana Gusmao nian, ne’ebe halo parte mos iha estabilidade politika no nivel seguransa. Preokupasaun parte defeza no seguransa nian, halo oinsa para labele mosu fali bloku ida ne’ebe hakarak kahur politika no justisa.

“Se ita nia maun boot rona dadauk ona ka hatene ona, nia mos komprende katak problema ne’e laos persegisaun politika nian, ne’ebe ita laiha nesesidade para atu harii fali grupu seluk, hau fiar problema ne’ebe mosu, Xanana Gusmao hatene ida ne’e separasaun de poderes, no justisa ne’e sempre ba ema hotu. Ho problema ne’ebe mosu, iha publiku ema barak mak sai juristas, sai konstituisionalista. Polisia halo buska ba kompania Zenilda Gusmao, ne’e kompetensia Ministeriu Publiku. Ita tenke hatene katak ne’e kompetensia tribunal ka Ministeriu Publiku”, hateten Somotxo.

TAFARA.TL sedauk hetan konfirmasaun hosi parte Policia Cientifica de Investigação Criminal no parte Ministeriu Publiku nian, bainhira TAFARA.TL hasae nutisia refere. TAFARA.TL sei koko halo konfirmasaun hosi parte justisa, PNTL no kompania ne’ebe nain hosi Zenilda Gusmao. *[Zevonia Vieira | TAFARA.TL | 21.01.2018]

About Zevonia Vieira

Zevonia Vieira, Chefe Redasaun TAFARA.TL, hamutuk ho Metodio Caetano Moniz & Fernando Antonio da Costa hari media online TAFARA.TL, iha Oe-cusse, Ambeno, dia 23 de Agosto de 2015.

Check Also

Prezidente da Republika Promulga OJE 2019

Prezidente da Repúblika, Dr. Francisco Guterres Lú Olo, ohin, promulga Lei N. 5/V-Orsamentu Jerál Estadu …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *