Tuesday , March 26 2019
Home / Sosial & Politika / Taur Esplika Tanba Sa Negosiasaun ho Fretilin Falla
Prezidente PLP Taur Matan Ruak, Halo entrevista ho jornalista sira iha rezidensia Metiaut Dili.[Foto: Zevonia Vieira].

Taur Esplika Tanba Sa Negosiasaun ho Fretilin Falla

Prinsipiu ida negosia ne’ebe egual par egual. Fretilin mak presiza. Fretilin labele konsidera PLP nudar partidu kiik, tanba sira mak presiza PLP”, Taur hatete iha ninia hasoru malu ho jornalista.

 Prezidente Partidu Liberta Popular (PLP), Taur Matan Ruak hato’o deklarasaun liu hosi konferensia imprensa liga ho esforsu koligasaun entre PLP Fretilin iha tempu kotuk.

Taur Matan Ruak esplika katak liga ho tentativa no koliagsaun entre PLP ho Fretilin hare ba pontu lima ne’ebe importante no to ikus laiha akordu ida ne’ebe hanesan inkonvidensia, katak buat ne’ebe la favorese. Prinsipiu orientadores katak prinsipiu ida ne’e orienta PLP nia komprementu bainhira halo dialogu negosiasuan ho Fretilin, pontu savi ne’ebe importante atu deskuti ho Fretilin bainhira halao negosiasaun, pontur kritiku ne’ebe karik la koidadu nia bele halo rotura no inisiativa rotura ne’e hosi se.

“Buat ne’ebe la favorese katak Fretilin iha opsaun seluk laos nesesariamente bele hili ami tanba nia bele ba CNRT, PD ou KHUNTO. Ami laiha opsaun ida ne’ebe la dun seguru mai ami, mesmu ami altera ami nia pozisaun no avansa ba aseita koligasaun depois de enkontru dala rua  (15 Agusutu no 18 Agustu). Ami fo sai ba publiku (Hau ho Dr.Mari) PLP prontu deskuti kona ba koligasaun. Ami iha prinsipiu tolu ne’ebe orienta ami nia komportamentu bainhira ami negosia ho Fretilin. Ami tenke hatene loloos saida mak ami hakarak, objetivu ne’e tenke klaru ne’e para fo seguransa ba ami nia an, bainhira ami koalia ho fretilin bele hatene atu ba  ne’ebe”, esplika Taur.

Prezidente Partidu ne’e afirma katak, prinsipiu ida negosia ne’ebe egual par egual. Fretilin mak presiza. Fretilin labele konsidera PLP nudar partidu kiik, tanba sira mak presiza PLP.

“Nia mak presiza hau, laos hau mak presiza nia, Fretilin presiza hau atu viabiliza nia governasaun. Ami buka win win solution katak solusaun ne’ebe ema hotu manan, ami lakohi sira deit  mak manan, no ami mos lakohi ami deit mak manan. Ami nia negosia asumtu haat ho Fretilin maka modalidade governasaun ne’ebe mak ami hili mak koligasaun, so que Fretilin mai ho tolu katak koligasaun, insidensia parlamentar no inkluzaun”,

Tuir Taur Matan Ruak katak negosia kona ba politika, PLP nia politika klaru katak kontra konsentrasaun de poderes, konsentrasaun de rekursu no konsentrasaun de previleju. Ne’e signifika PLP defende desentralizasaun kompetensias, governasaun, fahe rekursu hanesan no fahe previlejiu hanesan.

“Hau hatete ba Dr. Mari katak Fretilin nia pozisaun la inspira, nen konfiansa, nen seguransa ba hau nia partidu. Tanba nia koalia ho ami, koalia koligasuan, nia ba PD koalia inkluzaun, nia ba CNRT koalia insidensia parlamentar. Halo tuir ema ida saida mak nia hakarak ne’e labele, entaun ne’e hatudu pontu risku. Ne’e nia bele soe hau iha dalan klaran tanba nia iha opsaun seluk”, esplika Taur.

Bo jornalista iha nia residensia Metiaut, Taur hateten katak, movimentasaun politika bele halo, maibe buat ida ne’ebe labele halo mak viola regras ne’ebe estipula iha  Konstituisaun no Lei, ida ne’e mak labele halo.

Bainhira hatan ba perguntas hosi TAFARA.TL PLP, mantein pozisaun hanesan opozisaun edukativu no konstruktivu, karik PLP sei asegura programa Governu iha parlamentu ba povu nia interese? Taur hateten katak buat be’ebe labele halo mak labele viola Konsitituisaun RDTL.

“Hau dehan buat ne’ebe labele halo mak labele viola Konstituisaun. Buat hotu ne’ebe Konstituisaun premiti bele halo, hau nia bankada iha parlamentu hau fo poder ba sira para ajusta pozisaun”, tenik Taur.

Kontinua hatan ba perguntas hosi TAFARA.TL, sekarik iha posibilidade halo koligasaun ho CNRT, ba VIII Governu,  maibe ho prinsipiu ne’ebe diferente tanba CNRT apoia mega projetu no PLP kontra projetu boot no pensaun vitalisia?

Taur responde katak lakohi angsi atu hare ida ne’e, “hau ne’e hati-hati los tanba ema fo ona tanpas hau. Hau la avansa tan, senariu ida ne’ebe sei lao hela”.

Eis Prezidente da Republika mos hatan perguntas hosi Timor Post, konaba observasuan PLP karik VII Governu ne’e viola Konstituisaun ruma?

Taur esklarese katak, laiha. Ba hau nia pontu de vista laiha, iha ita nia Konstituisaun hateten, fo ba partidu mais votadu, biar iha artigu 106 no 85 ne’e la hanesan. Mais fo ba partidu mais votadu, signifika maioria ou koligasaun de partidu. No kazu fo ba Fretilin tanba mais votadu nao mayoritaria votadu. Agora nia mak tenke hetan numeru ne’ebe Konstituisaun ezizi, para hetan maioria hodi bele hetan aprovasaun programa no orsamentu.

Liu hosi konferensia imprensa loron 11/10, eis Komandante Falintil ne’e apela ba populasaun tomak  hodi kontinua kalma, hakmatek iha fatin, akompanna situasaun sira ne’e, no akompanna dezenvolvimentu iha rai laran.* [Zevonia Vieira | TAFARA.TL | 11.10.2017].

About Zevonia Vieira

Zevonia Vieira, Chefe Redasaun TAFARA.TL, hamutuk ho Metodio Caetano Moniz & Fernando Antonio da Costa hari media online TAFARA.TL, iha Oe-cusse, Ambeno, dia 23 de Agosto de 2015.

Check Also

Prezidente da Republika Promulga OJE 2019

Prezidente da Repúblika, Dr. Francisco Guterres Lú Olo, ohin, promulga Lei N. 5/V-Orsamentu Jerál Estadu …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *