Wednesday , June 19 2019
Home / Sosial & Politika / Veronika Luta Tinan Naruk Hasoru nia Moras, Mario Esforsu An Hodi Buka Osan Tulun Veronika
Pasiente Veronika Soares ho nia aman Mario Soares ho difisiensia iha klinika Bairo Pitte Dili. [Foto: Lucio Ma'verro Savio]

Veronika Luta Tinan Naruk Hasoru nia Moras, Mario Esforsu An Hodi Buka Osan Tulun Veronika

“Hau ho kondisaun difisiente maibe hau buka servisu balun, dala ruma dasa ema nia uma hodi hetan osan netik, nune’e hau bele uja hodi hola bee no hahan ba hau nia oan, no mos ba hau rasik, tanba klinika la fo hahan mai hau, hau sente triste tebes maibe hau atu halo saida tan”. Mario Soares

 Klinika kiik oan, pasiente ho moras oin-oin mak hela iha klinika ne’e. Kondisaun klinika ne’ebe kiik tenke simu pasiente barak, hakarak ka lakohi, sai ona responsabilidade hodi atende pasiente. Ida ne’e mak klinika Bairo Pitte, ema tama sai hodi ba vizita pasiente no balun ba konsulta.

Iha semana ne’e nia laran, pasiente ida naran Veronicka Mendez Soares (27), oan hosi Mario Soares (84), sai famozu iha rede social, bainhira dotora ida publika kona ba kondisaun ne’ebe Veronica ho nia aman hasoru. Halo ema baruk hanoin katak Veronica ho nia aman presiza ema barak nia tulun.

Kama halo hosi besi, falun ho hena mutin ho simbolu cruz saude nian koor verde, veronica isin lotuk karik impaktu hosi moras, halo veronica nia oin sente koleng. Iha Veronica nia kama, iha armari malahuk, hodi tula hela hahan sira ne’ebe Veronica bele konsume.

Ida ne’e maka situasuan klinika Bairo pite ne’ebe Veronika halo tratamentu ba nia moras ne’ebe nia infrenta durante fulan ida ona. Veronica nudar oan ikun husi maun alin nain rua, bainhira Veronika halo tinan 15, nian inan husik mundu ne’e, nune’e mos ho nia maun alin nain rua. Ohin loron Veronika hela mesak ho nia aman ne’ebe ho kondisaun difisiente

Husi matan ne’ebe frakamente [lemah. red] sinal katak iha tempu naruk nia laran ona Veronika luta ba nia moras ne’ebe nia hasoru, hela ruin deit ne’ebe hafalun ho kulit mihis. Ida ne’e hotu la hamenus Veronika nia rezilensia neon hodi nafatin hare mundu nia hamnasa.

Iha Veronika nia rezistensia hasoru nia moras, iha figura aman ida ne’ebe nunka sente kole mezmu ho kondisaun difisensia no durante fulan ida nia laran, Mario Soares la husik nia responsabilidade nudar aman ida, hodi tau matan ba nia oan Veronika.

Veronika sira mai hosi Municipiu Aileu, moris nudar agrikultor, hodi bele sustenta sira nia moris loron-loron. Ba Kontributor TAFARA.TL ne’ebe vizita iha klinika Bairo pitte, iha loron 15/12, Mario Soares hateten Veronika hetan ona moras iis boot iha idade kiik, bainhira sei tuur iha eskolah primaria.

“Veronika eskola to klase 6 (sidauk remata) nia hetan moras is boot, no ida ne’e halo nia isin tun makas no besik atu mate, hau lori ona nia ba konsulta iha Aileu, maibe nia moras la kura, tanba ida ne’e, ambulancia ida husi Dili maka ba tula ami mai iha ne’e, fulan ida ona ami hela iha ne’e. Ami iha familia balun iha Manu Meta rai hun, tanba ne’e dalaruma hau ba halo bee manas iha ne’eba no lori mai fo ba hau nia oan, iha ne’e klinika oferese hahan mai Veronika, maibe ida ne’e mos ami tenke hein tuir oras, tanba ne’e mesmu hau ho kondisaun difisiente maibe hau buka servisu balun, dala ruma dasa ema nia uma hodi hetan osan netik, nune’e hau bele uja hodi hola bee no hahan ba hau nia oan, no mos ba hau rasik, tanba klinika la fo hahan mai hau, hau sente triste tebes maibe hau atu halo saida tan”, konfesa Mario.

Situasaun ne’ebe Veronika ho nia aman hasoru, nudar naha ida ne’ebe Mario tenke lori, maske moris ho difisiensia, maibe Mario la lakon espiritu no nakonu ho domin, hodi bele halo netik buat rum aba Veronika.

Sei iha tan Veronika no Mario seluk tan ne’ebe hasoru moris ne’ebe la adekuadu, sira luta rasik ho kosar wen, hodi bele luta kontra moras no susar ne’ebe sira tenke hasoru iha tempu naruk nia laran. Tahan hamlaha, tahan hamrok no tahan moras hodi bele halo buat netik iha sira nia tempu.

Husi kondisaun moris ne’ebe Veronika no Mario Soares infrenta, nudar kazu ida husi atus ida ne’ebe sidauk iha rohan. No jestu mundu global neebe ho kompetisaun halibur rikusoin mundu nian, ho prova pratika habokur an liu husi dalan ma fe sai ona fenomena social ne’ebe laiha limitasaun. Ema kiak sira hanoin ohin loron atu han saida, iha sorin seluk ema riku sira hanoin ohin atu han se.

Portantu, karik ida ne’e maka negasaun husi ema riku sira ba ema kiak? Ou tuir teoria balun ne’ebe ita aprende iha universidade katak, kiak struturadu ou kiak tanba “baruk”. Klasika ona diskusaun-diskusaun definisaun kiak husi ibun ba ibun, ohin loron mundu sei koalia oinsa atu redus no halakon kiak, seraque diskusaun iha nivel ideia ka konseitu bele halakon kiak. No la ho pratika real, no pior liu autor ba konseitu redusan kiak maka komete kiak struturadu.

Kantiga antiga ida ne’ebe ho letras [lirik. Red] “Ema riku, riku ba beibeik no ema kiak, kiak ba beibeik” sei relevante duni mundu ohin loron.

Espera Veronika nia kazu ida ne’e, bele loke ita hotu nia matan no fuan hodi lolo liman ba malun, no ida ne’e hotu tenke ho aktu ukun ne’ebe tane as povu nudar liurai husi ukun.*[Kontributor: Lucio Ma’uverro Savio |Editor: Zevonia Vieira | TAFARA.TL | 17.12.2017]

 

 

About Zevonia Vieira

Zevonia Vieira, Chefe Redasaun TAFARA.TL, hamutuk ho Metodio Caetano Moniz & Fernando Antonio da Costa hari media online TAFARA.TL, iha Oe-cusse, Ambeno, dia 23 de Agosto de 2015.

Check Also

Lú Olo: Jornalista Mak Fahe Informasaun Importane no Promove Debates

“Jornalista sira tenke iha responsabilidade, Adelino Gomes hateten jornalista laos hatene hakerek nutisia deit, laos …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *